fbpx

Ebeveynlerde Tükenmişlik

Çocuk sahibi olmak, ebeveynlere yüklediği sorumluluk açısından insan hayatının dönüm noktalarından biridir. Çocuğun, ebeveynlerde dönemsel olarak karmaşık duyguları tetiklemesi doğal ve çoğunlukla geçicidir.  

Bazen bu duygular kalıcı hale gelmeye başlar: İşlevsellik kaybı ve süreğen olumsuz duyguların kişinin kendisine ve çevresine olumsuz etkileri fark edildiğinde destek talep edebilmek önemlidir.  

Ebeveynlerde tükenmişlikten bahsetmek için ebeveynin çocuğunun 1.5 yaşından büyük olması ve kişinin duygu, düşünce ve davranışlarında çocuktan sonra keskin bir değişim gözlemlenmesi gerekir. 

Birçok farklı faktör, ebeveynlerde tükenmişliğe sebep olabilir:

  • Ebeveynlerin içinden geçmekte oldukları zor hayat olaylarının kişinin içsel ve dışsal kaynaklarını azaltması
  • Mükemmel ebeveynliğe dair söylem ve toplumsal algının, sosyal medyada dolaşıma sokulan mükemmel anne/baba imgelerinin ebeveyn üzerinde yarattığı baskı
  • Ebeveynlerin kendi ebeveynleriyle olan ilişkilerini tekrarlama/tekrarlamama arzusu
  • Ebeveynin kişilik yapısı
  • Çocuğun mizacı
  • Ebeveynin sosyal destek eksikliği ve eşler arası iş bölümünün eşitsiz olması

Tükenmişliğe Giden Evreler

Ebeveynlerde tükenmişlik bir anda gerçekleşmez. Birçok evre vardır.

  • İdeal anne-baba olma çabası
  • Çocuğa aşırı yatırım yapma
  • Kendini feda etme algısı
  • Hüsran
  • Enerji kaybı
  • Tükenme
  • Yabancılaşma
  • Yeterlilik ve verimlilik kaybı

Tükenmişliğe Dair İpuçları

Ebeveynlerde tükenmişlik aşamalı olarak gerçekleştiği için, belirtilerin olabildiğince çabuk farkına varılması çözümü kolaylaştırır.

  • Ebeveynlikten keyif almama, çocuklara yabancılaşma hissi
  • Ebeveyn olarak yetersizlik, beceriksizlik algısı
  • Çocukların maddi ihtiyaçlarını yerine getirme ve manevi ihtiyaçlarını göz ardı etme
  • Fiziksel ve duygusal bitkinlik
  • Beklenmedik gelişmeler karşısında tahammülsüzlük
  • Kıstırılmışlık hissi ve kaçma isteği
  • Olumsuz duyguların (gerginlik, öfke, utanç, yalnızlık, suçluluk, kendine yönelik nefret) yoğunluğu
  • Kendine/çevresindekilere zarar verme düşünceleri
  • Geleceğe yönelik umutsuzluk
  • Yargılanma korkusu nedeniyle yaşadıklarını ve hissettiklerini başkalarıyla paylaşamama

Çözüm önerileri:

  • Eşler arası adil iş bölümü
  • Gerçekçi ebeveynlik beklentileri
  • Bazı şeylerin kişinin kontrolünde olmadığını özümsemek
  • Çocuğun mizacını kabullenmek
  • Ebeveynliğini/çocuğunu başkalarıyla kıyaslamamak
  • Sürekli çocuğu geliştirmeye yönelik çaba içerisinde olmamak, bazen sadece çocukla vakit geçirip eğlenebilmek
  • Büyüyen çocuğun bağımsızlaşmasına izin vermek
  • Geçmişteki hatalara/gelecek kaygısına yoğunlaşmak yerine bugüne odaklanmak
  • Yaşam olaylarının zorlayıcı olduğu durumlarda sınırlılığını kabul etmek ve kendine zaman tanıyabilmek
  • Ebeveynliği, kişinin kimliklerinden yalnızca biri olarak normalleştirmek, farklı uğraşlar edinmek, başka insanlarla vakit geçirmek
  • Dönemsel olumsuz duyguların normal olduğunu kabul etmek, ek bir suçluluk duymamak
  • Zorlayıcı duygu ve düşünceleri başkalarıyla paylaşmak
  • Sosyal çevreden yardım isteyebilmek
  • Durum baş edilemez hale gelirse bir uzmandan mutlaka destek almak

İlgili Yazılar

Pandemi Döneminde Çocuklar: Aile İçi İletişim

Pandemi süreci ile ev içi alışkanlıklarda ve yaşam pratiğinde birtakım değişiklikler meydana gelmiş ve anne, baba ve çocuklar iç içe olmak durumunda kalmışlardır. Aile içi sözel ve sözel olmayan iletişimin artması ve her zamankinden daha fazla bir arada zaman geçirme...

Işığın İzinde online fotoğraf sergimiz ödül aldı

Fotoğraf temeli psikososyal destek projemiz PhotoLIFT kapsamında hayata geçen Işığın İzinde adlı online fotoğraf sergimiz, Horizon Interactive Awards 2020’de "Silver WebSites" ödülüne layık görüldü! 14-18 yaş arasındaki dezavantajlı çocukların kadrajından İstanbul'u...

Sanat Kitleri Satın Alım İhalesi | Teklif Çağrısı

Maya Vakfı MAYA-ITB-2021-05-001 numaralı MAYA VAKFI EĞİTİM İLE SOSYAL UYUM PROGRAMI KAPSAMINDA SANAT KİTİ SATIN ALIMI için kapalı zarf usulü ile teklif vermeye davet etmektedir. İhaleye katılım koşulları, isteklilerde aranacak teknik ve mali bilgileri de içeren İhale...

Çocuk Katılımı ve Çatışma Çözümü Webinarı’na Davetlisiniz!

27 Nisan Salı günü 14.00-15.00 saatleri arasında gerçekleştireceğimiz Çocuk Katılımı ve Çatışma Çözümü Webinarı’na davetlisiniz! Çocuk katılımı; çocukların kendilerini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen kararlarda söz sahibi olmaları ve bu kararları etkileme...

23 Nisan’da çocuklara mutluluk armağan edin

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nda bir çocuğun daha bayram coşkusunu yaşamasını ister misiniz? Haydi, sertifikanızı seçin ve mutluluk kartlarımız ile travmaya maruz kalmış daha fazla çocuğun psikososyal destek hizmetlerimizden yararlanmasına katkıda...

MERKEZ

Akat Mahallesi Öztürk Sokak No:3 34335
Akatlar Beşiktaş İstanbul Türkiye
Tel: +90 (531) 980 72 37 // +90 (212) 351 00 20

Haritada görmek için tıklayın

BALAT ÇOCUK ve GENÇLİK MERKEZİ

Fener Mahallesi Tevkii Cafer Mektebi Sokak No:24
Balat Fatih İstanbul Türkiye
Tel: +90 (212) 525 25 36

Haritada görmek için tıklayın

E-POSTA
info@mayavakfi.org